به نام خداوند بخشنده مهربان
هدف آفرينش انسان از ديدگاه قرآن كريم
(جنبه روانشناسي )
از همان زمان كه بشر به عنوان تنها مخلوقي كه از قدرت تفكر و انتخاب برخوردار بود، قدم به عرصه ي حيات نهاد و به آفرينش معنا بخشيد،فلسفه و علت آفرينش مورد بحث بوده است،هر موجودي كه آفريده مي شود، جزئي از چرخه ي پيچيدهي جهان است كه هدفي را دنبال مي كند و انسان نيز كه اشرف مخلوقات تلقي شده است،از اين قاعده مستثني نيست، انسان همواره مي انديشد و محيط پيرامون خود را مورد بحث قرار مي دهد، چه بسا خود نيز،جزئي از محيط اطراف خويشتن محسوب مي شودو بخش اعظم چراها و پرسشهاي بي جواب بشر را نيز همين موضوع تشكيل مي دهد. انسان با خود مي انديشد كه كيست، در كجاست و در عرصه ي تكامل چه هدفي را دنبال مي كند و از خود مي پرسد كه از كجا آمده و به كجا خواهد رفت، بديهي است كه پاسخ كليدي پرسشها و رموز هستي و آفرينش در قران كه كلام و حديث روشن آفريدگار و پديده آورنده ي هستي است، بيان مي شود. قرآن همواره در آيات خود، حقيقت و فلسفه ي آفرينش را يادآور شده است و هدف از آفرينش را مورد بحث قرار داده است و از اين پرسش بي پاسخ پرده برداشته است.
عمده ي مطلبي كه از آيات مباركه قرآن دريافت مي شود اين است كه انسان در پي رسيدن به تكامل و سعادت و خوشبختي پا به عرصه وجود نهاد و همواره سير رسيدن به اين مقصود را پيموده است كليه ي تفاسير در واقع انسان از پست ترين مراحل شروع به حركت كرده و به سوي بي نهايت كه وجود بي پايان حق و قرب به خداست، پيش مي رود. (تفسير نمونه – جلد 24 – ص 186 – سورهي تعابن – آيه 3)
از سوي ديگر، اين مطلب را نيز يادآور مي شود كه انسان ،بالاترين استعداد تكامل را دارد و هرگز چرخهي تكامل او، متوقف نخواهد شد. كه قران كريم، راه رسيدن به اين مقصود و هدف را عبادت معرفي مي كند كه انديشه ي انسان را بيدار،و فكر او را متوجه بي نهايت كه چيزي جز سعادت انسان نيست. د رواقع قران عبادت را،راه و واسطه اي براي رسيدن به سعادت و خوشبختي انسان معرفي مي كند. (تفسير نمونه – جلد 11 – ص 144 – سوره ي حجر – آيه 99-98)
در جايي ديگر،ذكر شده است كه خداوند انسان را جانشين خود بر روي زمين قرار داده است و در واقع انسان را لايق لقب «خليفه الله» مي داند و كليه امكانات و شرايطي را كه براي دارا بودن اين لقب لازم بوده است براي انسان فراهم كرده است و چگونگي استفاده از آن را نيز به انسان آموخته است. (تفسير نمونه – جلد 6 – صفحهي 68 – سورهي انعام – آيه 165)
در گوشه اي از تفسير آيات، نيز به اين نكته مي رسيم كه انسان سير تكامل وجودي خود را در عرصهي اجتماع طي مي كند و هر گاه كه از اين مسير خارج مي شود و به اهداف ديگري روي آورد، جامعه رو به ويراني و فساد خواهد رفت. (تفسير نمونه – جلد 11- ص 145 – سورهي حجر – آيهي 99-98)
نكته قابل توجه ديگر اين است كه معاد در واقع ، آفرينش مجدد، پايان اين تكامل نيست و اين هدف پس از آن دنبال خواهد شد و انسان پس از معاد نيز رسيدن به ذات پاك پروردگار را طي مي كند. (تفسير نمونه – جلد 16 – ص 377- سورهي روم – آيهي 11)
گردآورندگان: پريا دهش سارا احمدي زهرا شريف فرناز حميدپور آيدا عسكري
منابع:
1- تفسير نمونه (آيت الله مكارم شيرازي)
2- ميزان الحكمه (محمد محمدي ري شهري)
3- تفسير الميزان آيت الله علامه طباطبائي
4- نهج البلاغه (مصطفي زماني )
5- انسان و ايمان (استاد شهيد مرتضي مطهري)
6- كتاب مقالات فلسفي (استاد مطهري)
7- معارف قرآن (استاد مطهري)
8- مقدمه اي بر جهان بيني اسلامي (استاد مطهري)
9- انسان و ايمان و جهان بيني توحيدي (استاد مطهري)
